Nieuws
8 oktober 2026 · 2 minuten
600.000 mantelzorgers in de knel: de cijfers op een rij

Het begint vaak klein. Je doet de boodschappen voor je moeder. Je rijdt je vader naar het ziekenhuis. Je belt de huisarts, omdat hij dat zelf niet meer goed kan. Een paar maanden later regel je ook de medicijnen, de post en de wasmachine die het niet meer doet. Ergens onderweg ben je mantelzorger geworden. Niemand heeft het je gevraagd, je werd het gewoon.
In Nederland zorgen ruim 5,5 miljoen mensen voor een naaste. De meesten houden dat goed vol, maar voor een groeiende groep wordt dat steeds lastiger. Ongeveer 600.000 mantelzorgers voelen zich ernstig belast. Tien jaar geleden waren dat er nog 400.000.
Begin oktober bracht het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) een nieuw rapport uit over de toekomst van mantelzorg. De rode draad: de overheid rekent steeds meer op familie, vrienden en buren, terwijl veel van hen nu al op hun grens zitten. In deze blog zetten we de belangrijkste feiten en cijfers op een rij.
Hoeveel mantelzorgers zijn er in Nederland?
Het aantal mantelzorgers groeit al jaren. In 2014 gaven bijna 4,5 miljoen volwassenen mantelzorg. In 2024 waren dat er ruim 5,5 miljoen. Dat is 39% van alle volwassenen, tegen 33% tien jaar eerder. Ongeveer een op de vijf mantelzorgers zorgt intensief, dus meer dan acht uur per week. In de praktijk is dat vaak veel meer: gemiddeld gaat het om zo’n 25 uur per week. Dat is bijna een parttime baan, naast alles wat er verder in je leven speelt. Vooral onder 55-plussers kwamen er mantelzorgers bij. In die leeftijdsgroep steeg het aandeel van 32% naar 43%. Vaak zorgen zij voor een ouder of schoonouder.
600.000 mantelzorgers ernstig belast
De groep die het echt zwaar heeft, groeide in tien jaar met de helft. Dat komt deels doordat er meer mantelzorgers zijn. Maar volgens het SCP spelen ook andere factoren mee.
In het nieuwe rapport staat het zo: ruim een op de tien mantelzorgers voelt zich ernstig overbelast. Nog eens een derde voelt zich matig belast. Het zwaarst hebben het mensen die zorgen voor een partner of kind, of voor iemand met psychische problemen of dementie.
De zorg laat ook sporen na. Bijna een half miljoen mensen zeggen dat hun eigen gezondheid achteruit is gegaan door het mantelzorgen. Opvallend is de stijging onder jonge mantelzorgers. Bij 18- tot 34-jarigen verdubbelde het aandeel dat zich ernstig belast voelt, van 6% naar 12%. Andere groepen met een verhoogd risico zijn ouders van een kind met een beperking, oudere mantelzorgers en mantelzorgers met een baan.
De mantelval: hoe zorg ongemerkt zwaarder wordt
Het SCP gebruikt een treffend woord: de mantelval. Daarmee bedoelen de onderzoekers dat de zorg sluipend zwaarder wordt. Je begint met een uurtje per week. Daarna help je met wassen en aankleden, slaap je slechter en schuif je je eigen afspraken steeds vaker op. Je merkt het pas als je al diep in de zorg zit. Dat maakt overbelasting zo lastig te herkennen, ook voor jezelf.
Werk en mantelzorg combineren: 80% heeft een baan
Veel mantelzorgers zorgen niet in plaats van werken, maar doen het ernaast. Van de mantelzorgers onder de pensioenleeftijd heeft 80% betaald werk. In 2014 was dat nog 73%. Voor een groot deel van hen gaat dat niet vanzelf. Ruim een kwart heeft grote moeite om werk en zorg te combineren. En 14% is gestopt met werken of gedeeltelijk arbeidsongeschikt geraakt door die dubbele druk. Vrouwen nemen nog altijd vaker de meest intensieve taken op zich, zoals douchen, aankleden en de nachten. Zij gaan ook vaker minder werken. Dat kost niet alleen energie, het kost ook inkomen en pensioen.
Veel bereidheid, weinig ruimte
Hier zit misschien wel de kern van het rapport. De bereidheid om te helpen is groot. Van de mensen die nu geen mantelzorg geven, zegt ongeveer driekwart dat ze het wel zouden willen. Maar willen is iets anders dan kunnen. Slechts een kwart zegt ook genoeg tijd en een goede gezondheid te hebben. Bij vrouwen gaat het om 22%, bij mannen om 26%. En mensen die al zorgen, willen vaak nog meer doen, terwijl hun tijd en draagkracht al onder druk staan. Het probleem is dus niet dat Nederlanders niet om elkaar geven. Het probleem is dat de ruimte ontbreekt om dat vol te houden. Die ruimte hangt af van je gezondheid, je werk, je gezin, je geld en de steun die je zelf krijgt. En die is, zo schrijft het SCP, ongelijk verdeeld.
Wat mantelzorgers melden bij de hulplijn
Hoe dat er in de praktijk uitziet, hoort Irene Sluis elke dag. Ze werkt bij de Mantelzorglijn van MantelzorgNL en zorgt zelf voor haar ouders. In Trouw vertelt ze dat bellers vaak met een hele kluwen aan vragen tegelijk komen. “Mensen die ons bellen zijn soms echt helemaal verdwaald.” Veel mantelzorgers weten niet waar ze terechtkunnen, of zelfs dat er hulp voor hen bestaat. Terwijl die er wel is. Elke gemeente heeft een steunpunt, er zijn cliëntondersteuners en er zijn lokale organisaties. Het probleem is dat je ze moet kunnen vinden.
Respijtzorg is een goed voorbeeld. Volgens Sluis is er vaak geen overzicht van wat er mogelijk is, is de financiering onduidelijk en is er lang niet voor iedereen passende respijtzorg. Wie al toe is aan rust en dan van het kastje naar de muur wordt gestuurd, schiet daar weinig mee op. Ook de websites van gemeenten lopen ver uiteen. Bij de ene gemeente heeft Sluis binnen een paar tellen een helder overzicht. Bij de andere zoekt ze minutenlang en vindt ze niets. Haar wens is eenvoudig: één duidelijk aanbod, met telefoonnummers en links die gewoon werken. Vaak helpt het bellers al om te horen dat ze niet de enige zijn en dat het niet aan hen ligt. Daarna zoeken ze samen naar wat wel kan. Soms is dat iets kleins, zoals de leidinggevende op het werk op de hoogte brengen. Soms kan er meer professionele zorg bij. En soms is er geen snelle oplossing.
Dit kan anders: 5 oplossingen van het SCP
Het goede nieuws is dat het SCP niet alleen het probleem beschrijft. Samen met mantelzorgers en zorgprofessionals werkte het planbureau vijf concrete beleidsopties uit. De gedachte erachter: vraag niet nog meer van mantelzorgers, maar maak hun vangnet sterker.
- Een vast basispakket in elke gemeente. Nu verschilt de mantelzorgondersteuning per gemeente. Het SCP wil dat iedere mantelzorger overal recht heeft op dezelfde basis, zoals respijtzorg, hulp bij het regelwerk en psychologische steun.
- Een vast gesprek over het zorgplan. Mantelzorger en zorgverleners zitten vanaf het begin samen aan tafel. Daarbij kijk je niet alleen naar wat de zorgvrager nodig heeft, maar ook naar wat de mantelzorger aankan.
- Langer betaald mantelzorgverlof. Tot acht weken, met een doorbetaling waar ook mensen met een lager inkomen van rond kunnen komen. De Sociaal-Economische Raad (SER) adviseerde eerder dit jaar al iets vergelijkbaars.
- Buurtverbinders. Een vast aanspreekpunt in de wijk, zoals een dorpsondersteuner, die kleine klussen als vervoer of boodschappen koppelt aan buurtgenoten die willen helpen.
- Zorgzaamheid zichtbaar maken. Meer aandacht voor mantelzorg op school en op het werk, zodat mantelzorgers zich gezien voelen en eerder om hulp durven te vragen.
Geen van deze ideeën is onhaalbaar. Ze vragen vooral om keuzes. Mantelzorg komt voort uit liefde en betrokkenheid. Juist daarom verdienen mensen die zorgen een systeem dat hen niet laat opbranden.
Wat kun je nu al doen als mantelzorger?
Op die keuzes van de politiek hoef je niet te wachten. Er is nu al steun, ook al is die niet altijd makkelijk te vinden.
- Vraag bij je gemeente naar mantelzorgondersteuning. Gemeenten moeten mantelzorgers ondersteunen. Hoe dat eruitziet, verschilt per gemeente. Denk aan een mantelzorgconsulent, lotgenotencontact of een mantelzorgwaardering.
- Kijk naar respijtzorg. Iemand anders neemt de zorg dan tijdelijk van je over. Een middag, een weekend of langer. Zo kun je even op adem komen.
- Praat met je werkgever. Er bestaan wettelijke verlofregelingen voor mantelzorgers. Vaak is er ook ruimte voor flexibele werktijden.
- Bel de Mantelzorglijn. Bij MantelzorgNL kun je terecht met al je vragen over mantelzorg: 030 760 60 55 (maandag tot en met vrijdag, 9.00 tot 17.00 uur).
- Bespreek je grenzen. Zeg tegen de huisarts, de wijkverpleging of de casemanager wat je wel en niet kunt. Jij bent ook iemand die zorg verdient.
Bronnen
- Sociaal en Cultureel Planbureau (21 mei 2026). Mantelzorg in beweging. Kerncijfers en trends 2014-2024. https://www.scp.nl/
- Sociaal en Cultureel Planbureau (5 oktober 2026). Mantelzorg versterken met het oog op de toekomst.https://www.scp.nl/documenten/2026/10/05/mantelzorg-versterken-met-het-oog-op-de-toekomst
- Mulder, M. (6 oktober 2026). SCP luidt de noodklok: ‘Mantelzorgers zijn geen gratis reservewiel voor de haperende zorg’. Gezondnu. https://gezondnu.nl/psyche/scp-luidt-de-noodklok-mantelzorgers-zijn-geen-gratis-reservewiel-voor-de-haperende-zorg
- Trouw (7 oktober 2026). Bij de hulplijn melden mantelzorgers zich met ‘een brij aan problemen’. https://www.trouw.nl/zorg/bij-de-hulplijn-melden-mantelzorgers-zich-met-een-brij-aan-problemen-ze-zijn-soms-echt-helemaal-verdwaald~b00bf427/
- NOS (21 mei 2026). Steeds meer mantelzorgers: vooral vrouwen, maar aantal mannen groeit. Over het SCP-rapport Mantelzorg in beweging, kerncijfers en trends 2014-2024. https://nos.nl/l/2615198
- Hart van Nederland (21 mei 2026). Werk, stress en zorgtaken: steeds meer mantelzorgers lopen vast. https://www.hartvannederland.nl/milieu-gezondheid/zorg/artikelen/nederland-mantelzorg-werk-stress-overbelasting-scp
- Rijksoverheid, contactgids MantelzorgNL (Mantelzorglijn). https://www.rijksoverheid.nl/contact/contactgids/mezzo

Mantelzorg-ondersteuning is er ook voor jou
Zorg je voor een naaste en merk je dat het eigenlijk te veel wordt? Je hoeft het niet alleen te doen. De caregivers van Dovida komen bij je naaste thuis en nemen een deel van de zorg van je over. Zodat jij weer even dochter, zoon of partner kunt zijn. Wij zitten in 27 regio’s, dus er is altijd een vestiging in jouw buurt.



